AI ક્ષેત્રમાં ભારતનો મોટો કૂદકો, સ્ટેનફોર્ડ રિપોર્ટમાં ત્રીજો ક્રમ

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના ક્ષેત્રમાં ભારતે વૈશ્વિક સ્તરે મોટો મુકામ હાંસલ કર્યો છે. સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીની 2025 Global AI Vibrancy Tool Report મુજબ ભારત હવે દુનિયામાં ત્રીજા સ્થાને પહોંચી ગયું છે. નોંધનીય છે કે ગયા વર્ષે ભારત આ રેન્કિંગમાં સાતમા ક્રમે હતું.

રિપોર્ટ અનુસાર ભારતને 21.59નો સ્કોર મળ્યો છે. આ યાદીમાં ભારત માત્ર અમેરિકા (78.6) અને ચીન (36.95)થી પાછળ છે. એક જ વર્ષમાં ચાર સ્થાનનો ઉછાળો ભારતના AI ઇકોસિસ્ટમની મજબૂતી દર્શાવે છે.

• Global AI Vibrancy Tool શું છે?

આ એક ઓનલાઈન ડેશબોર્ડ છે, જે દેશોની AI ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન 7 પિલર—રિસર્ચ, ટેલેન્ટ, ઇકોનોમી, પોલિસી, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, રિસ્પોન્સિબલ AI અને પબ્લિક ઓપિનિયન—ના આધારે કરે છે. આ વર્ષે ભારતે UK અને દક્ષિણ કોરિયાને પાછળ છોડી દીધા છે.

• ભારત આગળ કેમ વધ્યું?

મજબૂત સરકારી નીતિઓ, ઝડપથી વિકસતું સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ અને વિશાળ AI ટેલેન્ટ પૂલ ભારતના વિકાસના મુખ્ય કારણો છે. ખાસ કરીને ફાઇનાન્સ, હેલ્થકેર, એજ્યુકેશન અને લોજિસ્ટિક્સમાં AIનો વધતો ઉપયોગ ભારતને સ્પર્ધાત્મક બનાવે છે.

• AI Talentમાં ભારતનું વચન

AI હાયરિંગમાં ભારતે વિશ્વમાં સૌથી ઝડપી વૃદ્ધિ નોંધાવી છે. 2024માં GitHub પર AI પ્રોજેક્ટ્સમાં યોગદાન આપનાર દેશોમાં ભારત બીજા ક્રમે રહ્યું હતું, જે તેની મજબૂત એન્જિનિયરિંગ વર્કફોર્સને દર્શાવે છે.

• સરકારની ભૂમિકા

કેન્દ્ર સરકારની IndiaAI Mission મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ છે. આશરે ₹10,300 કરોડથી વધુના બજેટ સાથે GPU ક્ષમતા વધારવી, નેશનલ ડેટા પ્લેટફોર્મ અને સુરક્ષિત AI ફ્રેમવર્ક વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે.

• હજુ ક્યાં પડકાર છે?

ફાઉન્ડેશનલ AI મોડેલ્સ, cutting-edge રિસર્ચ અને હાઇ-વેલ્યુ પ્રાઇવેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટમાં ભારતને હજુ અમેરિકા અને ચીનથી આગળ વધવું બાકી છે.

• ભવિષ્ય શું કહે છે?

નિષ્ણાતો માને છે કે જો ભારત AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, રિસર્ચ અને એથિકલ AI ગવર્નન્સ પર સતત રોકાણ કરે, તો આવનારા દાયકામાં ભારત વૈશ્વિક AI સુપરપાવર બની શકે છે.