જનગણના 2027: સ્વ-ગણતરીનો વિકલ્પ ઉમેરાયો, એપ અને પોર્ટલથી નાગરિકો જાતે ભરશે માહિતી

India Digital Census 2027: કેન્દ્રિય ગૃહ મંત્રાલયે જનગણના 2027ના પ્રથમ તબક્કાની સત્તાવાર સમયસીમા જાહેર કરી છે. આ તબક્કામાં ઘરો અને આવાસોની યાદી તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા સામેલ છે, જે 1 એપ્રિલ 2026થી 30 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન દરેક રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં નિર્ધારિત 30 દિવસના સમયગાળામાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે.

આ જનગણનામાં સ્વ-ગણતરી (Self Enumeration) નો વિકલ્પ પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યો છે. ઘરે-ઘરે સર્વે શરૂ થવાના 15 દિવસ પહેલાં નાગરિકો મોબાઇલ એપ અથવા ઑનલાઇન પોર્ટલ દ્વારા પોતે જ પોતાની વિગતો દાખલ કરી શકશે.

કોરોના મહામારીના કારણે સ્થગિત થયેલી 2021ની જનગણના બાદ આ પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. જનગણના બે તબક્કામાં યોજાશે. પહેલો તબક્કો ઘરો અને આવાસની સ્થિતિ અંગેનો હશે, જ્યારે બીજો તબક્કો વસ્તી ગણતરીનો, જે ફેબ્રુઆરી 2027માં યોજાશે. સંદર્ભ તારીખ 1 માર્ચ 2027ની મધરાત નક્કી કરવામાં આવી છે.

વિશેષ બાબત એ છે કે પ્રથમ વખત સમગ્ર જનગણના સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ રીતે કરવામાં આવશે. ડેટા એકત્રિત કરવા માટે મોબાઇલ એપનો ઉપયોગ થશે અને મોનિટરિંગ માટે કેન્દ્રિય પોર્ટલ પરથી રિયલ-ટાઈમ દેખરેખ રાખવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયામાં અંદાજે 30 લાખ મેદાની કર્મચારીઓ, જેમાં મોટા ભાગે સરકારી શિક્ષકો સામેલ રહેશે.

સરકારે ₹11,718 કરોડના ખર્ચે જનગણનાને મંજૂરી આપી છે. આ વખતે જાતિ સંબંધિત માહિતી પણ એકત્રિત કરવામાં આવશે, જે સ્વતંત્ર ભારતની જનગણનામાં પ્રથમ વખત થશે. સરકારનું માનવું છે કે આ ડેટા નીતિ નિર્માણ, વિકાસ યોજનાઓ અને જાહેર સેવાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.

જનગણના 2027ને વિશ્વની સૌથી મોટી અને આધુનિક વહીવટી પ્રક્રિયા ગણવામાં આવી રહી છે, જે ભારતના ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશનમાં એક મહત્વપૂર્ણ માઈલસ્ટોન બનશે.