ભારતીય રેલવે આજે ગ્રીન અને સસ્ટેનેબલ પરિવહનના નવા યુગમાં પ્રવેશ કરી રહ્યું છે. દેશની પ્રથમ સ્વદેશી હાઇડ્રોજનથી ચાલતી ટ્રેનનું 17 જુલાઈ 2026ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ઉદ્ઘાટન કર્યું છે. પીએમ મોદીએ હરિયાણાના જીંદ રેલવે જંક્શન પરથી આ આધુનિક ટ્રેનને લીલીઝંડી બતાવી રવાના કરી હતી. આ હાઇડ્રોજન ટ્રેન જીંદથી સોનીપત વચ્ચેના 89 કિલોમીટર લાંબા રૂટ પર દોડશે. સંપૂર્ણપણે ભારતમાં ડિઝાઇન અને વિકસિત કરવામાં આવેલી આ ટ્રેન સાથે ભારત હવે હાઇડ્રોજન ટ્રેન ટેક્નોલોજી ધરાવતા વિશ્વના પસંદગીના દેશોમાં સામેલ થઈ ગયું છે.
હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ ટેક્નોલોજીથી ચાલશે ટ્રેન
આ ટ્રેનમાં પહેલીવાર ભારતમાં હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ સિસ્ટમ હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનની રાસાયણિક પ્રક્રિયા દ્વારા વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે, જેના કારણે ટ્રેનમાંથી ધુમાડો કે હાનિકારક ગેસનું ઉત્સર્જન થતું નથી. આ ટ્રેનનું મુખ્ય બાયપ્રોડક્ટ માત્ર પાણીની વરાળ અને ગરમી છે, જેના કારણે તે ડીઝલ ટ્રેનોની સરખામણીમાં પર્યાવરણ માટે વધુ અનુકૂળ વિકલ્પ બની છે.
10 કોચમાં 2600 મુસાફરોની ક્ષમતા
આ આધુનિક હાઇડ્રોજન ટ્રેનમાં 10 કોચ છે અને તેમાં એકસાથે આશરે 2600 મુસાફરો મુસાફરી કરી શકે છે. રોજિંદા મુસાફરો, નોકરીયાત વર્ગ અને સ્થાનિક લોકો માટે આ ટ્રેન મોટી સુવિધા સાબિત થશે. ટ્રેનની ઓપરેટિંગ સ્પીડ 75 કિમી પ્રતિ કલાક રાખવામાં આવી છે, જ્યારે તેની મહત્તમ ડિઝાઇન સ્પીડ 110 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી છે.
જીંદથી સોનીપત સુધી આ સ્ટેશનો પર રોકાશે
હાઇડ્રોજન ટ્રેન જીંદ જંક્શન, ગોહાના જંક્શન અને સોનીપતને જોડશે. તેના રૂટ પર અનેક નાના-મોટા સ્ટોપ આપવામાં આવ્યા છે. આમાં જીંદ સિટી, પાંડુ પિંડારા જંક્શન, લલિત ખેડા હોલ્ટ, ભંભેવા, ઇસાપુર ખેડી હોલ્ટ, બુટાના હોલ્ટ, ખંદરાઈ હોલ્ટ, રભડા હોલ્ટ, લાઠ હોલ્ટ, મોહાના, બરવાસની હોલ્ટ અને સોનીપત ન્યૂ સ્ટેશનનો સમાવેશ થાય છે.
ભારત વિશ્વના ગણતરીના દેશોની યાદીમાં સામેલ
આ ટ્રેન શરૂ થયા બાદ ભારત હવે જર્મની, જાપાન, ચીન અને અમેરિકા જેવા દેશોની યાદીમાં સામેલ થયું છે, જ્યાં હાઇડ્રોજન ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ રેલ પરિવહનમાં કરવામાં આવે છે. પીએમ મોદીએ પણ આ પ્રોજેક્ટને ક્લીન ટેક્નોલોજી તરફ ભારતના મહત્વપૂર્ણ પગલા તરીકે ગણાવ્યો છે.
ડીઝલ કરતાં 3 ગણી વધુ ઊર્જા ક્ષમતા
ઊર્જા ક્ષમતાની દ્રષ્ટિએ હાઇડ્રોજન ડીઝલ કરતાં વધુ અસરકારક માનવામાં આવે છે. હાઇડ્રોજનની ઊર્જા ક્ષમતા લગભગ 120 મેગાજૂલ પ્રતિ કિલોગ્રામ છે, જ્યારે ડીઝલની ક્ષમતા લગભગ 43 મેગાજૂલ પ્રતિ કિલોગ્રામ છે. આ ટ્રેનમાં 1200 કિલોવોટની હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ સિસ્ટમ લગાવવામાં આવી છે. આ ટેક્નોલોજી ભારતીય રેલવેના નેટ ઝીરો કાર્બન ઉત્સર્જનના લક્ષ્યને હાંસલ કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
રેલવેમાં ગ્રીન ક્રાંતિની શરૂઆત
જીંદ-સોનીપત રૂટ પર શરૂ થયેલી આ હાઇડ્રોજન ટ્રેનને ભવિષ્યની પ્રદૂષણમુક્ત રેલ મુસાફરીની શરૂઆત તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. હાઇડ્રોજન સ્ટોરેજ અને રિફ્યુઅલિંગ સુવિધાઓ સાથે તૈયાર કરાયેલો આ પ્રોજેક્ટ ભારતીય રેલવે માટે એક નવી ટેક્નોલોજીકલ સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે.




Leave a Comment