સોનાના ભાવને લઈને હાલ રોકાણકારો અને આમ જનતા વચ્ચે ભારે ચર્ચા જાગી છે. એક તરફ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધનો તણાવ વધી રહ્યો છે, જેને પગલે સામાન્ય રીતે સોના જેવા સુરક્ષિત રોકાણ તરફ લોકોનો ઝુકાવ વધતો હોય છે.
પરંતુ, બીજી તરફ સોનાની કિંમતો પર હાલ ભારે દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. ચાલુ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં સોનાનો ભાવ ₹1.91 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી પહોંચી ગયો હતો, જે અત્યાર સુધીનું ‘ઓલ ટાઈમ હાઈ’ સ્તર હતું. જોકે, ત્યારબાદથી સોનાના ભાવમાં 25%થી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો છે અને હાલ 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ ₹1.41 લાખની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. આ ઘટાડા વચ્ચે નિષ્ણાતો બે જૂથમાં વહેંચાયા છે.
શું સોનાના ભાવ 50% સુધી ઘટી જશે?
ઇતિહાસ તરફ નજર કરીએ તો, ઓલ-ટાઈમ હાઈ પર પહોંચ્યા પછી સોનાની કિંમતમાં 50% કે તેથી વધુનો ઘટાડો માત્ર એક જ વાર નોંધાયો છે, જોકે 20%થી 30%નો ઘટાડો અનેકવાર થયો છે.
- CoinCodex જેવા ટેક-ઈન્ડિકેટર્સનું અનુમાન: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં આ વર્ષના અંત સુધીમાં સોનું $2,780ના સ્તર સુધી એટલે કે જાન્યુઆરીના હાઈથી લગભગ 50% સુધી નીચે જઈ શકે છે.
- Goldman Sachs અને J.P. Morganનો દાવો: મોટા ગ્લોબલ ફાઇનાન્શિયલ એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે, સોનું $3,800થી $4,000ના મજબૂત સપોર્ટ ઝોનની આસપાસ ટકી રહેશે અને તેમાં સંપૂર્ણ ક્રેશ (ભારે કડાકો) નહીં આવે.
ઇતિહાસના 2 સૌથી મોટા ઐતિહાસિક કડાકા
1. 1980નો ઐતિહાસિક ઘટાડો (ભાવ 60% ગગડ્યા)
જાન્યુઆરી 1980માં ઈરાન સંકટ અને અફઘાનિસ્તાન પર સોવિયત સંઘના હુમલાને કારણે વિશ્વભરમાં મોંઘવારી ચરમસીમા પર પહોંચી હતી. સોનું $850 પ્રતિ ઔંસના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું હતું.
- કાબૂ મેળવવા લેવાયેલા પગલાં: અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વે મોંઘવારી ડામવા વ્યાજ દરો વધારીને આક્રમક રીતે 20% કરી દીધા.
- પરિણામ: 1982-1985 સુધીમાં સોનું ઘટીને $300થી $350 પ્રતિ ઔંસ થઈ ગયું એટલે કે ભાવમાં 60%થી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો.
2. 2011થી 2015નો ઘટાડો (45%નો ઘટાડો)
2008ની વૈશ્વિક આર્થિક મંદી બાદ સપ્ટેમ્બર 2011માં સોનું $1,920 પ્રતિ ઔંસના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યું હતું.
- પરિણામ: અર્થતંત્ર પાટા પર આવતાં રોકાણકારોએ સોનામાંથી પૈસા પાછા ખેંચી શેરબજારમાં રોકવાનું શરૂ કર્યું. ડિસેમ્બર 2015 સુધીમાં સોનું ઘટીને $1,050 પ્રતિ ઔંસ થઈ ગયું, જે 45%નો ઘટાડો દર્શાવે છે.
વર્તમાન સ્થિતિ અને બજારનો નિયમ
જાન્યુઆરી 2026માં સોનાએ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં $5,595 પ્રતિ ઔંસની નવી ઓલ ટાઈમ હાઈ સપાટી બનાવી હતી પરંતુ, મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વચ્ચે વ્યાજદરો વધવાની આશંકાથી સોનું હાલ 30% ઘટીને $4,000ની નીચે આવી ગયું છે.
- એક્સપર્ટ વ્યૂ: ટેક્નિકલ એનાલિસ્ટ્સના મતે, છેલ્લા બે વર્ષમાં સોનામાં આવેલી તેજી જરૂરિયાત કરતાં વધુ હતી. બજારના નિયમ મુજબ જ્યારે કોઈ કોમોડિટી તેની વાસ્તવિક કિંમતથી ઘણી ઉપર જાય છે ત્યારે તે પુનઃ તેના ઐતિહાસિક સરેરાશ (Mean Reversion) તરફ પાછી ફરે છે.
ભારતીય બજાર પર શું અસર પડશે?
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કડાકો બોલે તો પણ ભારતમાં સોનાના ભાવ ક્યારેય અડધા કેમ નથી થતા? તેના મુખ્ય બે કારણો છે:
- ડોલર સામે રૂપિયાનું ધોવાણ: ડોલરની સરખામણીમાં રૂપિયો સતત નબળો પડવો.
- ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી અને ટેક્સ: ભારત સરકાર દ્વારા સોનાની આયાત ઘટાડવા માટે લાદવામાં આવતી આયાત શુલ્ક.
જો ગ્લોબલ માર્કેટમાં સોનું 40% ઘટે તો પણ રૂપિયો નબળો હોવાને કારણે ભારતીય બજારમાં તેની અસર માત્ર 15%થી 20% જેટલી જ જોવા મળે છે.
જ્વેલર્સ પાસેથી સોનું ખરીદતી વખતે આ 2 બાબતો ખાસ ધ્યાને રાખો
- BIS હોલમાર્ક ક્રોસ ચેક કરો: હંમેશા ‘બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ’ (BIS)નો આલ્ફાન્યુમેરિક હોલમાર્ક (દા.ત. AZ4524) ધરાવતું સોનું જ ખરીદો. તેનાથી સોનાની શુદ્ધતા/કેરેટની સાચી માહિતી મળે છે.
- દૈનિક ભાવની ચકાસણી કરો: સોનું ખરીદતા પહેલાં તે દિવસના સાચા ભાવ (ઇન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એશોસિએશન – IBJAની વેબસાઇટ પરથી) 24, 22 અને 18 કેરેટ મુજબ ક્રોસ ચેક કરી લો.




Leave a Comment