તમામ શક્તિઓ અને વિજ્ઞાન વામણા સાબિત થાય છે. પાણીનો સેલાબ હોય, ભૂકંપ હોય, સુનામી કે પછી જંગલની ભીષણ આગ—પ્રાકૃતિક આફતો પર બોલિવૂડ અને હોલિવૂડમાં એવી કેટલીક અદ્ભુત ફિલ્મો બની છે જેણે પડદા પર તબાહીની સાથે માનવીય સંબંધો, ડર અને જીવવાની ઝંખનાને તાદ્રશ્ય કરી છે. આવો એક નજર કરીએ એવી સિનેમેટિક માસ્ટરપીસ ફિલ્મો પર જેમાં કુદરતી આફતો ફિલ્મનો મુખ્ય ભાગ રહી છે.
કેદારનાથ (Kedarnath – 2018)
સુશાંત સિંહ રાજપૂત અને સારા અલી ખાન અભિનીત આ ફિલ્મ વર્ષ 2013માં ઉત્તરાખંડમાં આવેલા ભયાનક પૂર અને જળપ્રલયની પૃષ્ઠભૂમિ પર આધારિત છે. એક મુસ્લિમ અને હિન્દુ છોકરીની પ્રેમકહાની વચ્ચે જ્યારે હિમાલયના પહાડો પર કુદરતનો કાળો કેર વર્તાય છે ત્યારે ફિલ્મમાં ભય, દર્દ અને છૂટા પડવાની એવી તસવીર ઉપસે છે જે દર્શકોની આંખો ભીની કરી દે છે.
તુમ મિલે (Tum Mile – 2009)
ઈમરાન હાશ્મી અને સોહા અલી ખાનની આ ફિલ્મ 26 જુલાઈ, 2005ના રોજ મુંબઈમાં આવેલા ઐતિહાસિક અને ભયાનક પૂરની ઘટના પર આધારિત છે. અવિરત વરસાદને કારણે મુંબઈના રસ્તાઓ જળમગ્ન થઈ જાય છે અને તેમાં ફસાયેલા પ્રેમીપંખીડાઓના સંબંધોની સાચી પરીક્ષા થાય છે.
કાય પો છે! (Kai Po Che! – 2013)
ચેતન ભગતની નોવેલ પરથી બનેલી આ ફિલ્મને માત્ર મિત્રતાની વાર્તા ગણવી ભૂલ ભરેલી ગણાશે. ફિલ્મમાં 26 જાન્યુઆરી, 2001ના રોજ ગુજરાતમાં આવેલા ભયાનક ભૂકંપની ઘટનાને વાર્તાનો મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ બનાવાયો છે. ભૂકંપ કેવી રીતે ક્ષણભરમાં ત્રણ મિત્રોની દુનિયા અને સપનાઓને બદલી નાખે છે તે આ ફિલ્મમાં ખૂબ જ સંવેદનશીલતાથી દર્શાવાયું છે.
ધ ઈમ્પોસિબલ (The Impossible – 2012)
પ્રાકૃતિક આફત પર બનેલી હોલિવૂડની સૌથી દિલધડક ફિલ્મોમાં ‘ધ ઈમ્પોસિબલ’નું નામ મોખરે છે. 2004માં હિંદ મહાસાગરમાં આવેલી ભયાનક સુનામીની સત્યઘટના પરથી પ્રેરિત આ ફિલ્મ રજાઓ માણવા ગયેલા એક પરિવારની વાર્તા છે, જે અચાનક સમુદ્રના મોજાઓમાં બિછડી જાય છે અને જીવતા રહેવાની જંગ લડે છે.
ધ પર્ફેક્ટ સ્ટોર્મ (The Perfect Storm – 2000)
આ ફિલ્મ એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં ફસાયેલી એક કોમર્શિયલ ફિશિંગ બોટ અને તેના ક્રૂ મેમ્બર્સની સત્યઘટના છે. ત્રણ જુદી-જુદી હવામાન પ્રણાલીઓ એકસાથે અથડાતાં સમુદ્રમાં એવો ભયાનક વાવાઝોડાનો પવન ઊભો થાય છે કે, માછીમારો સામે જિંદગી બચાવવી એ સૌથી મોટો પડકાર બની જાય છે.
ટાઈટેનિક (Titanic – 1997)
જેમ્સ કેમેરોનની આ કાલજયી ફિલ્મ જેક અને રોઝની રોમેન્ટિક લવ સ્ટોરી ઉપરાંત 1912ના RMS ટાઈટેનિક જહાજ હિમશિલા (Iceberg) સાથે અથડાઈને ડૂબી જવાની ઐતિહાસિક દરિયાઈ હોનારત દર્શાવે છે.
ઓન્લી ધ બ્રેવ (Only the Brave – 2017)
કુદરતી આફતનું બીજું એક ખૌફનાક રૂપ એટલે જંગલની આગ. આ ફિલ્મ અમેરિકાના એરિઝોનામાં બનેલી ‘યાર્નેલ હિલ વાઈલ્ડફાયર’ સામે લડનારા ફાયરફાઈટર્સ (ગ્રેનાઈટ માઉન્ટેન હોટશોટ્સ)ની સાહસિક વાર્તા છે, જે લોકોના જીવ બચાવવા માટે પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકે છે.
સિનેમા અને વાસ્તવિકતા: કુદરતી આફતો પાછળનું ગ્લોબલ વોર્મિંગ
ક્લાઈમેટ ચેન્જ અને વધતી આફતો: વિજ્ઞાનીઓના મતે તાજેતરમાં નેપાળ, ઉત્તરાખંડ અને અન્ય હિમાલયી વિસ્તારોમાં આવતા પૂર તથા ભૂસ્ખલન માટે ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને અનિયંત્રિત બાંધકામો જવાબદાર છે.
સિનેમાનું સામાજિક જવાબદારીનું પરિબળ: આવી આફતો પર બનતી ફિલ્મો માત્ર મનોરંજન પૂરતી સીમિત ન રહેતાં સમાજને આપદા વ્યવસ્થાપન (Disaster Management) અને પ્રકૃતિના રક્ષણ પ્રત્યે જાગરૂક કરવાનું મહત્વપૂર્ણ કાર્ય કરે છે.




Leave a Comment