આ પરિબળો એકસાથે મળીને હાઈ બ્લડ પ્રેશર, વજન વધવું, ડાયાબિટીસ અને અન્ય હૃદય સંબંધિત જોખમોને વધારી શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, લાંબા સમય સુધી કામ કરવું પોતે જ દરેક વ્યક્તિમાં હાર્ટ એટેકનું કારણ બને એવું નથી, પરંતુ સતત વધારે કામના કલાકો સાથે સ્ટ્રેસ, ઓછી ઊંઘ, શારીરિક નિષ્ક્રિયતા અને અસ્વસ્થ જીવનશૈલી જોડાય ત્યારે હૃદય માટે જોખમ વધી શકે છે.
લાંબા વર્કિંગ અવર્સ(hours) અને હૃદય રોગ વચ્ચે શું સંબંધ છે?
લાંબા સમય સુધી કામ કરનારા લોકોમાં હૃદય અને રક્તવાહિનીઓ સંબંધિત બીમારીઓનું જોખમ વધતું હોવાના પુરાવા મળ્યા છે. WHO અને ILOના સંશોધન મુજબ, અઠવાડિયામાં 55 કલાક કે તેથી વધુ કામ કરવું 35થી 40 કલાક કામ કરવાની સરખામણીમાં સ્ટ્રોક અને ઇસ્કેમિક હાર્ટ ડિસીઝથી મૃત્યુના ઊંચા જોખમ સાથે જોડાયેલું છે.
આનો અર્થ એ નથી કે અઠવાડિયામાં 55 કલાક કામ કરતાની સાથે જ વ્યક્તિને હાર્ટ એટેક આવી જશે. જોખમ વ્યક્તિની સમગ્ર જીવનશૈલી, સ્વાસ્થ્ય અને અન્ય પરિબળો પર પણ આધાર રાખે છે. પરંતુ વર્ષો સુધી સતત લાંબા કામના કલાકો અને પૂરતી રિકવરીનો અભાવ હૃદય માટે ચિંતાજનક બની શકે છે.
સતત સ્ટ્રેસ હૃદય પર કેવી અસર કરે છે?
કામનું દબાણ, સતત ડેડલાઇન, નોકરીની ચિંતા અને આરામ માટે ઓછો સમય શરીરમાં સ્ટ્રેસ વધારી શકે છે. સ્ટ્રેસ દરમિયાન શરીરમાં કોર્ટિસોલ અને એડ્રેનાલિન જેવા હોર્મોન્સની પ્રવૃત્તિ વધે છે. તેના કારણે હૃદયના ધબકારા અને બ્લડ પ્રેશરમાં વધારો થઈ શકે છે.
જો વ્યક્તિ લાંબા સમય સુધી સતત સ્ટ્રેસમાં રહે તો હાઈ બ્લડ પ્રેશર સહિત હૃદય માટેના અન્ય જોખમી પરિબળો વધી શકે છે. ખાસ કરીને પહેલેથી જ હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ અથવા હૃદય સંબંધિત સમસ્યા ધરાવતા લોકો માટે સતત સ્ટ્રેસને અવગણવો યોગ્ય નથી.
કલાકો સુધી એક જ જગ્યાએ બેસી રહેવું પણ જોખમી
ઓફિસમાં 9થી 10 કલાક કામ કરવાનો અર્થ ઘણીવાર એટલો જ સમય ખુરશી પર બેસી રહેવાનો થાય છે. લાંબા સમય સુધી શારીરિક પ્રવૃત્તિ ન કરવાથી શરીરમાં કેલરીનો વપરાશ ઘટે છે અને વજન વધવાની શક્યતા વધી શકે છે. લાંબા સમય સુધી બેઠાડુ જીવનશૈલી ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ, ડાયાબિટીસ અને લોહીમાં ચરબીના અસંતુલન જેવા પરિબળો સાથે પણ જોડાઈ શકે છે.
આ તમામ બાબતો હૃદયના સ્વાસ્થ્યને અસર કરી શકે છે. રોજ કસરત કરવી ફાયદાકારક છે, પરંતુ દિવસના બાકીના કલાકોમાં સતત બેસી રહેવાની આદત પણ ઘટાડવી જરૂરી છે. કામ દરમિયાન વચ્ચે-વચ્ચે ઊભા થવું, થોડું ચાલવું અને શરીરને હલનચલન આપવું મદદરૂપ થઈ શકે છે.
ઓછી ઊંઘથી પણ વધી શકે છે હૃદય પરનું જોખમ
લાંબા કામના કલાકોના કારણે ઘણીવાર ઊંઘનો સમય ઓછો થઈ જાય છે. મોડે સુધી કામ કરવું અને સવારે વહેલા ઉઠવાની આદત જો નિયમિત બની જાય તો શરીરને પૂરતી ઊંઘ મળતી નથી. નિયમિત રીતે પૂરતી ઊંઘ ન મળવાથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર, વજન વધવું, બ્લડ શુગરમાં અસંતુલન અને હૃદય રોગ જેવા જોખમો વધી શકે છે. તેથી વ્યસ્ત કામકાજ વચ્ચે ઊંઘને માત્ર આરામ નહીં પરંતુ સ્વસ્થ જીવનશૈલીનો જરૂરી ભાગ માનવો જોઈએ.
હાર્ટને હેલ્ધી રાખવા માટે શું કરવું?
વર્કલોડ વધારે હોય તો પણ દિવસભરમાં શરીરને સક્રિય રાખવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ. લાંબા સમય સુધી સતત બેસવાને બદલે દર 30થી 60 મિનિટે થોડા સમય માટે ઊભા થઈને ચાલવું અથવા હળવું હલનચલન કરવું ફાયદાકારક બની શકે છે.
અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછા 150 મિનિટની મધ્યમ તીવ્રતાની એરોબિક કસરત કરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે. તેની સાથે નિયમિત સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ પણ કરી શકાય છે. આ ઉપરાંત 7થી 9 કલાકની પૂરતી ઊંઘ, સંતુલિત આહાર, ધૂમ્રપાનથી અંતર અને સ્ટ્રેસ મેનેજમેન્ટ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. સમયાંતરે બ્લડ પ્રેશર, બ્લડ શુગર અને કોલેસ્ટ્રોલની તપાસ કરાવવી પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
વર્કલોડ ઘટાડવો શક્ય ન હોય તો રૂટિનમાં આ ફેરફાર કરો
દરેક વ્યક્તિ માટે કામના કલાકો તરત ઘટાડવા શક્ય નથી. આવી સ્થિતિમાં કામ કરવાની પદ્ધતિમાં નાના પરંતુ નિયમિત ફેરફાર કરી શકાય છે. લાંબા સમય સુધી એક જ જગ્યાએ બેસવાને બદલે વચ્ચે-વચ્ચે બ્રેક લો, શક્ય હોય ત્યાં સુધી થોડું ચાલો અને સતત મોડે સુધી કામ કરવાની ટેવ ટાળો. કામની સાથે ઊંઘ, કસરત અને સંતુલિત આહારને પણ પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી છે.
જો છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, અચાનક વધારે પરસેવો, ચક્કર અથવા હાથ-જડબામાં અસામાન્ય દુખાવો જેવા ગંભીર લક્ષણો દેખાય તો તેને સામાન્ય થાક સમજીને અવગણવા નહીં અને તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી જોઈએ.
લાંબા સમય સુધી કામ કરવું હંમેશા હાર્ટ એટેકનું સીધું કારણ નથી, પરંતુ વધુ પડતો વર્કલોડ, સતત સ્ટ્રેસ, ઓછી ઊંઘ અને બેઠાડુ જીવનશૈલીનું સંયોજન હૃદય માટે જોખમી બની શકે છે. તેથી સફળ કરિયરની સાથે હૃદયની તંદુરસ્તીને પણ પ્રાથમિકતા આપવી એટલી જ જરૂરી છે.
Follow Us On Google News
Follow Us On WhatsApp
Follow Us On facebook