આજકાલ બજારમાં એલોવેરા, લીમડો, હળદર, મોરિંગા અને કેમોમાઈલ જેવા છોડના અર્ક ધરાવતી અનેક સ્કિન કેર અને પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સ ઉપલબ્ધ છે. ‘કુદરતી’ અને ‘હર્બલ’ નામને કારણે ઘણા લોકો આવા ઉત્પાદનોને સામાન્ય કોસ્મેટિક્સ કરતાં વધુ સુરક્ષિત માને છે.
જોકે, કોઈ પ્રોડક્ટ પર કુદરતી અથવા હર્બલ લખેલું હોય એટલે તે દરેક વ્યક્તિની ત્વચા માટે સલામત જ હોય એવું જરૂરી નથી.
એલોવેરા અને કેમોમાઈલનો ઉપયોગ કેમ થાય છે?
એલોવેરાનો ઉપયોગ લાંબા સમયથી ત્વચાને ભેજ અને શાંતિ આપવા માટે કરવામાં આવે છે, તેથી તે અનેક સ્કિન કેર પ્રોડક્ટ્સમાં જોવા મળે છે. કેમોમાઈલનો ઉપયોગ તેના સુખદાયક ગુણો માટે થાય છે અને સંવેદનશીલ ત્વચા માટે બનાવવામાં આવતી કેટલીક પ્રોડક્ટ્સમાં તેનો સમાવેશ કરવામાં આવે છે.
લીમડાનો ઉપયોગ પણ પરંપરાગત રીતે ત્વચા અને સ્વચ્છતા સંભાળમાં થતો આવ્યો છે. આજે તેના અર્કનો ઉપયોગ સાબુ, શેમ્પૂ અને અન્ય પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સમાં કરવામાં આવે છે.
મોરિંગા અને હળદર પણ સ્કિન કેરમાં લોકપ્રિય
મોરિંગાના પાંદડામાં વિવિધ પોષક તત્વો અને વનસ્પતિ આધારિત સંયોજનો હોય છે. તેના સંભવિત સ્વાસ્થ્ય અને ત્વચા સંબંધિત ફાયદાઓ અંગે વૈજ્ઞાનિક સંશોધન ચાલુ છે. તેના અર્કનો ઉપયોગ કેટલાક કોસ્મેટિક અને પર્સનલ કેર ઉત્પાદનોમાં થાય છે.
આયુર્વેદમાં હરિદ્રા તરીકે ઓળખાતી હળદરનો ઉપયોગ પણ પરંપરાગત ત્વચા સંભાળમાં લાંબા સમયથી કરવામાં આવે છે. હળદર અને તેના કેટલાક સંયોજનોનો આધુનિક સ્કિન કેરમાં પણ ઉપયોગ થાય છે.
જોકે, કોઈ છોડમાં સંભવિત જૈવિક ગુણધર્મો હોવાનો અર્થ એ નથી કે તેમાંથી બનેલી દરેક પ્રોડક્ટ કોઈ રોગની સારવાર કે રોકથામ કરી શકે.
‘કુદરતી’ લખેલું હોય તો પણ સાવચેતી જરૂરી
નિષ્ણાતોના મતે, કેટલાક ઔષધીય છોડમાં એન્ટીઑકિસડન્ટ અથવા ત્વચાને શાંત કરનારા સંભવિત ગુણધર્મોનો અભ્યાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
પરંતુ કોઈ છોડનો પરંપરાગત ઉપયોગ થતો આવ્યો હોય તે પોતે જ તેની સારવાર કરવાની ક્ષમતા સાબિત કરતું નથી. ‘નેચરલ’ અથવા ‘હર્બલ’ લેબલને સલામતીની ગેરંટી માનવી યોગ્ય નથી.
છોડમાંથી મેળવેલા કેટલાક ઘટકો ચોક્કસ લોકોમાં એલર્જી, બળતરા અથવા અન્ય ત્વચા પ્રતિક્રિયા પેદા કરી શકે છે. ખાસ કરીને સંવેદનશીલ ત્વચા ધરાવતા લોકોમાં વધુ સાવચેતી જરૂરી છે.
ઘનિષ્ઠ વિસ્તારોમાં વધુ સાવચેતી રાખો
શરીરના અન્ય ભાગોની સરખામણીમાં ઘનિષ્ઠ વિસ્તારોની ત્વચા વધુ સંવેદનશીલ હોઈ શકે છે. તેથી આવા વિસ્તારોમાં કોઈ નવું ઉત્પાદન વાપરતા પહેલાં તેના ઘટકો અને ઉપયોગની સૂચનાઓ તપાસવી જરૂરી છે.
સુગંધ, આવશ્યક તેલ અથવા કેટલાક વનસ્પતિ અર્ક કેટલાક લોકોમાં બળતરા પેદા કરી શકે છે. કોઈ પ્રોડક્ટ લગાવ્યા પછી બળતરા, ખંજવાળ, લાલાશ, સોજો અથવા અસામાન્ય અગવડતા અનુભવાય તો તેનો ઉપયોગ બંધ કરવો. લક્ષણો ચાલુ રહે અથવા વધુ ગંભીર બને તો નિષ્ણાતની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.
પ્રોડક્ટ ખરીદતી વખતે શું ધ્યાનમાં રાખવું?
સ્કિન કેર અથવા પર્સનલ હાઇજીન પ્રોડક્ટ ખરીદતી વખતે માત્ર ‘નેચરલ’ કે ‘હર્બલ’ શબ્દો જોઈને નિર્ણય ન લેવો. કુદરતી હોવું દરેક વ્યક્તિ માટે સલામત હોવાની ખાતરી આપતું નથી. પ્રોડક્ટની સલામતી તેના ફોર્મ્યુલેશન, ઘટકો, ઉપયોગની માત્રા અને વ્યક્તિની ત્વચાની સંવેદનશીલતા પર આધાર રાખે છે.



