રાજ્યના મોટા શહેરોમાં 15 વર્ષથી વધુ જૂના વાહનોનો મોટો જથ્થો જોવા મળી રહ્યો છે. સત્તાવાર આંકડા અનુસાર સૌથી વધુ 20.58 લાખથી વધુ જૂના વાહનો અમદાવાદ જિલ્લામાં નોંધાયા છે. આ ઉપરાંત રાજકોટમાં આશરે 7.36 લાખ, સુરતમાં 2 લાખ અને વડોદરામાં 1.35 લાખથી વધુ જૂના વાહનો નોંધાયા છે. આ 41 લાખથી વધુ વાહનોમાં આશરે 6.34 લાખ કાર, 1.76 લાખ ટ્રક, 1.11 લાખ ટ્રેક્ટર અને 1.34 લાખ પેસેન્જર રિક્ષાનો સમાવેશ થાય છે.
સરકારના નવા નિયમો છતાં જૂના વાહનો યથાવત
નવી માર્ગદર્શિકા હેઠળ રાજ્ય સરકાર હસ્તકના 15 વર્ષથી જૂના સરકારી વાહનો, એસટી બસો તેમજ સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓના વાહનોને તબક્કાવાર સ્ક્રેપ કરવામાં આવી રહ્યા છે. ખાનગી વાહનો માટે પણ 15 વર્ષ પૂર્ણ થયા બાદ ફિટનેસ સર્ટિફિકેટની પ્રક્રિયા વધુ કડક કરવામાં આવી છે. 15 વર્ષ જૂની ખાનગી કારના રી-રજિસ્ટ્રેશન માટેની ફીમાં પણ વધારો કરવામાં આવ્યો છે. સરકારનો હેતુ સ્પષ્ટ છે—લોકોને જૂના વાહનો છોડીને નવા અને વધુ સુરક્ષિત વાહનો તરફ વાળવા. જોકે, આ પગલાં છતાં રાજ્યમાં જૂના વાહનોની સંખ્યા મોટી છે.
વાહન સ્ક્રેપ પોલિસી કેમ બની રહી છે બિનઅસરકારક?
- સ્ક્રેપ કરાવવાથી પૂરતું આર્થિક વળતર નહીં
જૂનું વાહન સ્ક્રેપ કરાવ્યા બાદ મળતું વળતર ઘણા વાહન માલિકોને પૂરતું આકર્ષક લાગતું નથી. નવી ગાડી ખરીદતી વખતે રોડ ટેક્સમાં મળતી રાહત પણ જૂનું વાહન છોડીને મોંઘી નવી કાર ખરીદવા માટે પૂરતી પ્રેરણા આપતી નથી. - નવા વાહનો મોંઘા બન્યા
નવા વાહનોની કિંમત વધી રહી છે. તેના કારણે મધ્યમ વર્ગ માટે નવી કાર અથવા અન્ય વાહન ખરીદવું સરળ નથી. લોન, વ્યાજ અને માસિક હપ્તાનો બોજ હોવાથી લોકો જૂના વાહનને જ વધુ સમય સુધી ચલાવવાનું પસંદ કરે છે. - સ્ક્રેપિંગ સેન્ટરની અછત
સત્તાવાર વ્હીકલ સ્ક્રેપિંગ સેન્ટરોની ઉપલબ્ધતા અને પ્રક્રિયા પણ એક પડકાર છે. વાહન જમા કરાવવું, જરૂરી દસ્તાવેજો અને સર્ટિફિકેટની પ્રક્રિયા સામાન્ય વાહન માલિક માટે સમય માંગી લે તેવી બની શકે છે. - લોકલ ભંગાર બજાર સાથે સીધી હરીફાઈ
સ્થાનિક ભંગાર વેપારીઓ જૂના વાહનના સ્પેર પાર્ટ્સ અને અન્ય સામગ્રી વેચીને ઘણી વખત સીધી રોકડ ઓફર કરે છે. સરકારી પ્રક્રિયાની સરખામણીમાં અહીં કાગળિયાની પ્રક્રિયા પણ ઓછી હોય છે. તેથી કેટલાક વાહન માલિકો સત્તાવાર સ્ક્રેપ સેન્ટરના બદલે સ્થાનિક ભંગાર બજાર પસંદ કરે છે. - જૂના વાહન સાથે ભાવનાત્મક જોડાણ
ભારતમાં ઘણા લોકો વર્ષોથી વાપરતા વાહન સાથે ભાવનાત્મક રીતે જોડાયેલા હોય છે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં જૂની કાર, ટ્રેક્ટર અથવા અન્ય વાહનો ખેતી અને સ્થાનિક પરિવહન માટે હજુ ઉપયોગી હોય છે. વાહન 15 વર્ષ જૂનું હોવા છતાં સારી સ્થિતિમાં હોય તો માલિક તેને સ્ક્રેપ કરાવવા તૈયાર ન થાય તે સ્વાભાવિક છે.



