શરીરનું વજન વધે ત્યારે ઘૂંટણના સાંધા પર વધુ યાંત્રિક દબાણ પડે છે, જેના કારણે દુખાવો, જડતા અને ચાલવા-ફરવામાં મુશ્કેલી થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ચાલતી વખતે, સીડી ચઢતી વખતે, લાંબો સમય ઊભા રહેતી વખતે અથવા ખુરશી પરથી ઊઠતી વખતે ઘૂંટણ પર વધુ ભાર અનુભવાઈ શકે છે.
જો લાંબા સમય સુધી આ સ્થિતિ રહે, તો સાંધાની તકલીફ વધી શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, યોગ્ય વજન જાળવવું, સંતુલિત આહાર લેવો અને નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરવી ઘૂંટણને સ્વસ્થ રાખવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
વજન વધવાથી ઘૂંટણના સાંધા પર કેવી અસર થાય છે?
ઘૂંટણ શરીરના વજનને ટેકો આપતા મહત્ત્વપૂર્ણ સાંધાઓમાંનો એક છે. ચાલવું, બેસવું, ઊભા થવું અને સીડી ચઢવા જેવી રોજિંદી પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન ઘૂંટણ સતત કામ કરે છે. શરીરનું વજન વધે ત્યારે આ સાંધા પર પડતો યાંત્રિક ભાર પણ વધી શકે છે. પરિણામે ઘૂંટણની આસપાસના સ્નાયુઓ અને અન્ય પેશીઓ પર તણાવ વધે છે,
જેના કારણે દુખાવો અથવા જડતાની સમસ્યા થઈ શકે છે. વધારે વજન ઓસ્ટિઓઆર્થરાઇટિસ એટલે કે સાંધાના ઘસારાનું જોખમ વધારતું પરિબળ પણ છે. આ સ્થિતિમાં સાંધામાં રહેલું કાર્ટિલેજ ધીમે ધીમે ઘસાઈ શકે છે, જેના કારણે દુખાવો અને હલનચલનમાં મુશ્કેલી થાય છે. જોકે, ઘૂંટણનો દરેક દુખાવો વધતા વજનને કારણે જ થાય એવું નથી. ઉંમર, અગાઉ થયેલી ઇજા, આનુવંશિક પરિબળો અને સાંધાની અન્ય સમસ્યાઓ પણ તેની પાછળ જવાબદાર હોઈ શકે છે.
શું વજન ઘટાડવાથી ઘૂંટણના દુખાવામાં રાહત મળે છે?
વજન ઘટાડવાથી ઘૂંટણ પર પડતું દબાણ ઓછું કરવામાં અને ઓસ્ટિઓઆર્થરાઇટિસનાં લક્ષણોમાં રાહત મેળવવામાં મદદ મળી શકે છે. ખાસ કરીને જેમનું વજન વધારે છે અને જેઓ ઘૂંટણના દુખાવાથી પરેશાન છે, તેમના માટે વજન નિયંત્રણ ફાયદાકારક બની શકે છે.
વજન ઘટાડવાથી સાંધા પરનો યાંત્રિક ભાર ઘટી શકે છે, જેના કારણે દુખાવો ઓછો થઈ શકે છે અને ચાલવા-ફરવામાં સરળતા થઈ શકે છે. જોકે, વજન ઘટાડવાથી દરેક વ્યક્તિમાં સંધિવાનું જોખમ સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ જાય એવું નથી. તેથી વજન નિયંત્રણની સાથે ઘૂંટણની યોગ્ય સંભાળ રાખવી પણ જરૂરી છે.
5થી 10 ટકા વજન ઘટાડવાથી શું ફાયદો થઈ શકે?
જો કોઈ વ્યક્તિનું વજન વધારે હોય અને તેને ઘૂંટણમાં દુખાવો અથવા ઓસ્ટિઓઆર્થરાઇટિસની સમસ્યા હોય, તો શરીરના કુલ વજનમાં 5થી 10 ટકાનો ઘટાડો ફાયદાકારક થઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વ્યક્તિનું વજન 80 કિલો હોય, તો તેના વજનમાં 5થી 10 ટકાનો ઘટાડો એટલે લગભગ 4થી 8 કિલો વજન ઓછું કરવું.
આટલો વજન ઘટાડવાથી ઘૂંટણ પરનો ભાર ઘટી શકે છે, દુખાવામાં રાહત મળી શકે છે અને રોજિંદી પ્રવૃત્તિઓ કરવામાં સરળતા થઈ શકે છે. જોકે, કેટલું વજન ઘટાડવું યોગ્ય છે તે વ્યક્તિની ઉંમર, શારીરિક સ્થિતિ અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ પર આધાર રાખે છે. વજન ઝડપથી ઘટાડવાને બદલે ધીમે ધીમે અને સ્વસ્થ રીતે ઘટાડવું વધુ યોગ્ય છે.
ઘૂંટણને સ્વસ્થ રાખવા માટે અપનાવો આ 6 ઉપાયો
- સંતુલિત અને પૌષ્ટિક આહાર લો
વજન નિયંત્રણ માટે રોજિંદા આહારમાં શાકભાજી, ફળો, કઠોળ, આખા અનાજ અને પ્રોટીનયુક્ત ખોરાકનો સમાવેશ કરો. જરૂરિયાત કરતાં વધુ કેલરી લેવાનું ટાળો. મીઠાઈ, ખાંડવાળાં પીણાં અને વધુ પડતા તળેલા ખોરાકનું સેવન મર્યાદિત રાખો. - નિયમિત હળવી કસરત કરો
ચાલવું, સ્થિર સાઇકલ ચલાવવી અથવા પાણીમાં કસરત કરવી જેવી ઓછી અસરવાળી પ્રવૃત્તિઓ ઘૂંટણ પર વધુ દબાણ નાખ્યા વિના શારીરિક સક્રિયતા જાળવવામાં મદદ કરી શકે છે. જોકે, કસરતની પસંદગી ઘૂંટણની હાલની સ્થિતિ પ્રમાણે કરવી જરૂરી છે. - પગના સ્નાયુઓ મજબૂત બનાવો
જાંઘ અને ઘૂંટણની આસપાસના સ્નાયુઓ મજબૂત હોય તો સાંધાને વધુ સારો ટેકો મળી શકે છે. આ માટે નિષ્ણાત અથવા ફિઝિયોથેરાપિસ્ટની સલાહથી યોગ્ય કસરતો કરી શકાય છે. ઘૂંટણમાં તીવ્ર દુખાવો હોય ત્યારે પોતાની રીતે કઠિન કસરત શરૂ કરવી નહીં. - લાંબા સમય સુધી એક જ સ્થિતિમાં ન બેસો
સતત લાંબો સમય બેસી રહેવાને બદલે વચ્ચે વચ્ચે ઊભા થાઓ અને થોડું હલનચલન કરો. જો લાંબો સમય ઊભા રહેવાથી અથવા વારંવાર સીડી ચઢવાથી દુખાવો વધતો હોય, તો પ્રવૃત્તિમાં જરૂરી ફેરફાર કરો. - વજન ધીમે ધીમે ઘટાડો
ઝડપથી વજન ઘટાડવા માટે ભૂખ્યા રહેવું અથવા અત્યંત કડક ડાયટ અપનાવવી યોગ્ય નથી. સંતુલિત આહાર, નિયમિત કસરત અને પૂરતી ઊંઘ દ્વારા વજન નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરો. જરૂર પડે તો ડાયટિશિયન અથવા નિષ્ણાતની મદદ લો. - યોગ્ય પગરખાં પહેરો
આરામદાયક અને પગને યોગ્ય ટેકો આપતાં પગરખાં પહેરવાથી ચાલતી વખતે આરામ મળી શકે છે. જો ચાલતી વખતે ઘૂંટણમાં દુખાવો વધતો હોય, તો કસરત અને ચાલવાની રીત અંગે નિષ્ણાતની સલાહ લો.
Follow Us On Google News
Follow Us On WhatsApp
Follow Us On facebook