STOMACH DIGESION ISSUES : શું જમ્યા પછી તમારું પણ પેટ ભારે લાગે છે? તો થઈ જાઓ સાવધાન, આ સમસ્યા વધારી શકે છે લીવર ફેલ્યોરનું જોખમ

જંક ફૂડ ખાવાની ટેવ અને ફ્રી ટાઇમમાં વગર વિચાર્યે તળેલું કે મસાલેદાર ખાવાથી આપણી પાચનક્રિયા પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. આ આદત ભલે શરૂઆતમાં નાની લાગે, પરંતુ તેની સીધી અસર તમારા લીવર પર પડી શકે છે. આ જ કારણ છે કે, આજકાલ લીવર સંબંધિત બીમારીઓના કિસ્સાઓમાં ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે.

PSC એ દુર્લભ અને ધીમે-ધીમે વધતી બીમારી છે
જમ્યા પછી પેટમાં ભારેપણું, ગેસ થવો, સતત થાક લાગવો કે ત્વચામાં ખંજવાળ આવવી જેવા લક્ષણો લીવર અને બાઈલ ડક્ટ્સ (Bile Ducts – પિત્ત નળીઓ) સાથે જોડાયેલી ગંભીર બીમારી પ્રાઈમરી સ્ક્લેરોસિંગ કોલેન્જાઈટિસ (Primary Sclerosing Cholangitis – PSC) નો ઈશારો હોઈ શકે છે. જોકે, આ એક દુર્લભ (Rare) પરંતુ ધીમે-ધીમે વધતી બીમારી છે.

તેમાં દર્દીની પિત્ત નળીઓ ધીમે-ધીમે સાંકડી અને સખત થવા લાગે છે, જેનાથી પિત્ત (Bile) નો પ્રવાહ અટકી જાય છે અને લીવરને ભારે નુકસાન પહોંચે છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો સમયસર આ રોગની ઓળખ ન થાય તો તે લીવર સિરોસિસ કે લીવર ફેલિયરનું રૂપ ધારણ કરી શકે છે.

Also Read

Autoimmune Disease Treatment : શું ઓટોઇમ્યુન રોગોનો સંપૂર્ણ ઇલાજ શક્ય છે? નિષ્ણાતો પાસેથી જાણો સાચું સત્ય

પ્રાઈમરી સ્ક્લેરોસિંગ કોલેન્જાઈટિસ (PSC) શું છે?
તબીબી સંશોધનો અનુસાર, PSC એ લીવરની એક ક્રોનિક બીમારી છે. આ સ્થિતિમાં લીવરની અંદર અને બહાર આવેલી પિત્ત નળીઓમાં સતત સોજો રહે છે.

Also Read

Simple Kaul Casting Couch Experience : ‘રાત્રે હોટેલના રૂમમાં એકલા આવો…’: તારક મહેતા ફેમ એક્ટ્રેસ સાથે કાસ્ટિંગ કાઉચનો ચોંકાવનારો અનુભવ!

• પિત્ત (Bile)નું કામ: પિત્ત આપણા શરીરમાં ચરબી (Fat) યુક્ત ખોરાકને પચાવવામાં અને ઝેરી તત્વો (Toxins)ને બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.
• નળીઓ સાંકડી થવી: સોજાને કારણે નળીઓમાં ફાઈબ્રોસિસ (પેશીઓ સખત થવી) બને છે, જેનાથી પિત્તનો પ્રવાહ રોકાઈ જાય છે.
• લીવરને નુકસાન: જ્યારે પિત્ત આગળ વધી શકતું નથી, ત્યારે તે લીવરમાં જમા થવા લાગે છે. આનાથી લીવર સિરોસિસ (Cirrhosis) અને લીવર ફેલિયરનો ખતરો વધી જાય છે.

PSCને એક ઓટોઈમ્યુન (Autoimmune) રોગ માનવામાં આવે છે, જેમાં શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ જ પોતાના કોષો પર હુમલો કરવા લાગે છે.

PSC થાય ત્યારે શરીરમાં શું ફેરફાર થાય છે?
પિત્ત નળીઓમાં અવરોધ આવવાને કારણે લીવરના કોષો પર સતત દબાણ રહે છે અને સોજો વધે છે. પિત્તનો પ્રવાહ યોગ્ય રીતે ન થવાથી શરીરમાં નીચે મુજબની સમસ્યાઓ થાય છે:

• પોષક તત્વોનો અભાવ: ચરબી પચવામાં તકલીફ થાય છે અને વિટામિન A, D, E તથા K જેવા ફેટ-સોલ્યુબલ વિટામિન્સનું શોષણ ઘટી જાય છે.
• શારીરિક નબળાઈ: દર્દીઓમાં પાચનની ગંભીર સમસ્યાઓ, વજન ઘટવું, અશક્તિ અને કુપોષણ જોવા મળે છે.

PSCના પ્રારંભિક લક્ષણો
PSCની સૌથી મોટી પડકારજનક બાબત એ છે કે, શરૂઆતના તબક્કામાં દર્દીમાં કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો દેખાતા નથી. ઘણીવાર સામાન્ય બ્લડ ટેસ્ટમાં લીવર એન્ઝાઈમ્સનું પ્રમાણ વધેલું જોવા મળે ત્યારે જ આ રોગની ખબર પડે છે.

સામાન્ય રીતે જોવા મળતા લક્ષણો:

• ખોરાક યોગ્ય રીતે ન પચવો
• સતત કે અતિશય થાક લાગવો
• ત્વચા પર અતિશય ખંજવાળ આવવી
• પેટના ઉપરના જમણા ભાગમાં દુખાવો થવો
• ભૂખ ન લાગવી અને અચાનક વજન ઘટવું
• આંખો અને ત્વચા પીળી પડવી (પીળિયો/Jaundice)
• ઇન્ફેક્શનના કારણે વારંવાર તાવ કે ઠંડી લાગવી

મહિલાઓની સરખામણીએ પુરુષોમાં જોખમ વઘારે
PSCનું ચોક્કસ કારણ હજુ સુધી સ્પષ્ટ નથી થયું પરંતુ, નિષ્ણાતોના મતે જીનેટિક્સ (આનુવંશિકતા) અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immune System) ની અસામાન્ય પ્રતિક્રિયા આના માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે.

આ ગંભીર બીમારી થવાના મુખ્ય જોખમી પરિબળોમાં ખાસ કરીને ઇન્ફ્લેમેટરી બાઉલ ડિસીઝ (વિશેષ રીતે અલસરેટિવ કોલાઈટિસ)થી પીડાતા લોકો, પરિવારમાં અગાઉ કોઈને PSC નો ઇતિહાસ રહ્યો હોય તેવી વ્યક્તિઓ તેમજ ચોક્કસ જીન (HLA) માં પરિવર્તન ધરાવતા લોકોનો સમાવેશ થાય છે; આ સિવાય આ રોગ સામાન્ય રીતે 30થી 50 વર્ષની વયજૂથના લોકોમાં વધુ જોવા મળે છે અને મહિલાઓની સરખામણીએ પુરુષોમાં તેનું જોખમ પ્રમાણમાં વધારે રહેલું છે.

સારવાર અને બચાવ
હાલમાં PSCને સંપૂર્ણપણે મટાડી શકે તેવી કોઈ ચોક્કસ દવા ઉપલબ્ધ નથી. પરંતુ યોગ્ય સારવારનો મુખ્ય હેતુ લક્ષણોને નિયંત્રિત કરવા, ઇન્ફેક્શનથી બચવું અને લીવરને થતા નુકસાનને ધીમું કરવું છે.

ડૉક્ટરની સલાહ: જો તમને લાંબા સમયથી પાચનની તકલીફ, થાક, ખંજવાળ કે પીળિયા જેવા લક્ષણો જણાતા હોય, તો તેને સાધારણ ગણીને અણગણશો નહીં. તાત્કાલિક ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ કે હેપેટોલોજિસ્ટ (લીવરના નિષ્ણાત) નો સંપર્ક કરી યોગ્ય તપાસ કરાવવી જોઈએ.