બિઝનેસ

ફાટેલી નોટ ફેંકતા નહીં! બેંકમાં બદલાવી શકશો, જાણો RBIના નિયમો અને આખી પ્રક્રિયા

Updated: 15-10-2026, 02.27 PM

ઘણી વખત નોટના ઉપયોગ દરમિયાન કે અકસ્માતે તે ફાટી જતી હોય છે. સામાન્ય રીતે લોકો આવી નોટો જોઈને ચિંતામાં પડી જાય છે કે હવે તેમના પૈસા ડૂબી ગયા.

પરંતુ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના નિયમો મુજબ, તમારે આવી નોટો ફેંકી દેવાની કે નુકસાન વેઠવાની જરૂર નથી. ફાટેલી કે ક્ષતિગ્રસ્ત નોટો સરળતાથી નજીકની કોઈપણ બેંક શાખામાં જઈને બદલી શકાય છે, અને તેના બદલામાં નિયમ મુજબ રકમ પરત મળી જાય છે.

કઈ નોટ પર કેટલા રૂપિયા પાછા મળશે? જાણો RBI ના નિયમો
ફાટેલી કે તૂટેલી નોટ બદલાવતી વખતે તમને તેના પૂરા પૈસા મળશે કે અડધા, તેનો આખો આધાર નોટની સ્થિતિ અને તેના બચેલા હિસ્સાના ક્ષેત્રફળ (Area) પર રહેલો છે.

Also Read

Wholesale Inflation : દિવાળીએ ખિસ્સા પર પડશે વધુ ભાર? મોંઘી થઈ રોજિંદી વસ્તુઓ, તહેવાર પહેલાં મધ્યમ વર્ગની ચિંતા વધી

₹10 અને ₹20 ની નાની નોટો: જો આ નોટોનો 50% થી વધુ ભાગ સલામત અને અખંડ હોય, તો બેંક તરફથી પૂરેપૂરી રકમ પરત આપવામાં આવે છે. જો 50% કે તેથી ઓછો ભાગ હોય તો સામાન્ય રીતે કોઈ રકમ મળતી નથી.
₹50, ₹100, ₹200 અને ₹500 ની મોટી નોટો: આ મૂલ્યની નોટો માટે ટકાવારી મુજબ ખાસ માપદંડ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે:

80% કે તેથી વધુ ભાગ સલામત હોય: નોટની પૂરેપૂરી કિંમત (100% રકમ) પરત મળે છે.
40% થી 80% સુધીનો ભાગ બચ્યો હોય: નોટની અડધી કિંમત (50% રકમ) પરત મળે છે.
40% થી ઓછો ભાગ બચ્યો હોય: કોઈ પણ રકમ પરત મળતી નથી (શૂન્ય રૂપિયા).

જો એક જ નોટ બે ટુકડામાં વહેંચાઈ ગઈ હોય અને બંને ટુકડાઓ એક જ નોટના હોય તથા પ્રત્યેક ટુકડાનું ક્ષેત્રફળ 40% કે તેથી વધુ હોય, તો અમુક શરતોને આધીન પૂરેપૂરી કિંમત મેળવી શકાય છે.