કોઈપણ કોમર્શિયલ પાર્ટી પ્લોટ કે મોટા ગ્રાઉન્ડ પર ગરબાનું આયોજન કરવું એ રમત વાત નથી. આયોજકોના જણાવ્યા મુજબ, એક સરેરાશ કોમર્શિયલ ગરબા ઇવેન્ટ ઊભી કરવાનો ખર્ચ ₹50 લાખથી શરૂ કરીને ₹10 કરોડ સુધી પહોંચી જાય છે.
એસ.જી. હાઈવે, એસ.પી. રિંગ રોડ કે ઓગણજ જેવા પ્રાઇમ લોકેશન પર પ્લોટના ભાડામાં દર વર્ષે 20% થી 50% સુધીનો તોતિંગ વધારો થાય છે. આ ઉપરાંત પ્રખ્યાત ગાયકો અને ઓર્કેસ્ટ્રાની ફી (જે પ્રતિ રાત્રિ લાખો રૂપિયા સુધી હોય છે),
ભવ્ય સાઉન્ડ સિસ્ટમ, આકર્ષક લાઈટિંગ, મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અને પોલીસ પરમિશનનો ટેક્સ, સિક્યોરિટી અને બાઉન્સર્સના ખર્ચ એટલા ઊંચા હોય છે કે ગરબા શરૂ થાય તે પહેલા જ આયોજકો પર લાખો રૂપિયાનું દેવું ચડી જાય છે.
કોર્પોરેટ સ્પોન્સરશિપની અછત અને ફ્રી પાસનું મોટું ભારણ
નવા કે પ્રથમ વર્ષના આયોજકો સૌથી વધુ ક્યાં થાપ ખાઈ જાય છે? જવાબ છે કોર્પોરેટ સ્પોન્સરશિપ. મોટી બ્રાન્ડ્સ અને કંપનીઓ સામાન્ય રીતે એવા જ ગરબાને લાખો રૂપિયાની સ્પોન્સરશિપ આપે છે જે વર્ષોથી સફળ થતા આવ્યા હોય અને જ્યાં હજારોની મેદની ફિક્સ હોય.
નવા આયોજકોને બજારમાંથી પૂરતા સ્પોન્સર મળતા નથી, જેના કારણે તેમણે સંપૂર્ણપણે પાસ વેચાણ (Ticket Sales) પર આધાર રાખવો પડે છે. તેનાથી પણ મોટું નુકસાન ‘કોમ્પ્લીમેન્ટરી’ એટલે કે ફ્રી પાસના કારણે થાય છે.
સ્થાનિક વગદાર લોકો, સગા-સંબંધીઓ અને સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર્સને રાજી રાખવા માટે આયોજકોએ સેંકડો મોંઘા પાસ મફતમાં આપવા પડે છે. પરિણામે, ગ્રાઉન્ડ પર ભીડ તો દેખાય છે, પણ કમાણી અપેક્ષા મુજબ થતી નથી.
કુદરતનો પ્રકોપ: વરસાદ અને હરીફાઈનું મોટું જોખમ
ગરબા બિઝનેસ સંપૂર્ણપણે વાતાવરણ આધારિત જુગાર જેવો છે. પાછલા વર્ષોમાં જોવા મળ્યું છે તેમ, જો નવરાત્રીના નવ દિવસમાંથી માત્ર બે કે ત્રણ દિવસ પણ કમોસમી વરસાદ કે વાવાઝોડું આવે, તો આખું ગ્રાઉન્ડ કાદવ-કીચડમાં ફેરવાઈ જાય છે.
જનરેટર, સ્ટેજ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નુકસાન થવાની સાથે તે રાતોની ટિકિટની કમાણી સંપૂર્ણપણે ધોવાઈ જાય છે. આ કારણે એક જ રાતમાં આયોજકોને કરોડોનું નુકસાન વેઠવું પડે છે.
જૂના આયોજકો પાસે અનામત ભંડોળ હોય છે, પરંતુ નવા આયોજકો પાયમાલ થઈ જાય છે. બીજી તરફ, અમદાવાદમાં નાની-મોટી અસંખ્ય જગ્યાએ ગરબા થતા હોવાથી ખેલૈયાઓ પણ વહેંચાઈ જાય છે.
‘વન-યેર-એન્ડ-ડન’ ટ્રેન્ડ અને છેતરપિંડીના કિસ્સા
આ તમામ પ્રતિકૂળ પરિબળોનું પરિણામ એ આવે છે કે અમદાવાદમાં દર વર્ષે અસંખ્ય નવી ઇવેન્ટ મેનેજમેન્ટ કંપનીઓ ખૂબ ઉત્સાહથી ગરબા શરૂ કરે છે,
પરંતુ નવરાત્રી પૂરી થતાની સાથે જ મોટું દેવું માથે લઈને બહાર નીકળે છે. ઇન્ડસ્ટ્રીના નિષ્ણાતો આ સ્થિતિને ‘વન-યેર-એન્ડ-ડન’ મોડલ તરીકે ઓળખાવે છે. ઘણીવાર સ્પોન્સરશિપના નામે અથવા પાસના કૌભાંડમાં આયોજકો લાખો-કરોડો રૂપિયાની ઠગાઈનો ભોગ પણ બને છે.
પરિણામ એ આવે છે કે જે બેનર હેઠળ આ વર્ષે ગરબા યોજાયા હોય, તે બેનર આવતા વર્ષે બજારમાંથી સદંતર ગાયબ થઈ જાય છે. આમ, ગરબાની બહારથી દેખાતી ઝાકઝમાળ પાછળ આયોજકોની આર્થિક સંઘર્ષની એક કડવી વાસ્તવિકતા છુપાયેલી છે.



