ડિજિટલ યુગમાં ઓનલાઈન બેંકિંગ અને મોબાઈલ પેમેન્ટનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે, પરંતુ તેની સાથે સાયબર ગુનાઓનું જોખમ પણ અનેકગણું વધ્યું છે. હવે સાયબર ઠગો માત્ર OTP કે ફેક કોલના સહારે નહીં,
પરંતુ આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI), ડીપફેક વીડિયો અને વોઈસ ક્લોનિંગ જેવી આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને લોકોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે.
છેલ્લા કેટલાક સમયથી એવા કિસ્સાઓ સામે આવી રહ્યા છે, જેમાં યુઝર્સને કોઈ OTP, મેસેજ કે એલર્ટ મળ્યા વગર જ તેમના બેંક ખાતામાંથી પૈસા ઉપડી જાય છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે AI આધારિત છેતરપિંડી સાયબર સુરક્ષા માટે મોટો પડકાર બની રહી છે.
AI આધારિત સાયબર ક્રાઈમમાં મોટો ઉછાળો
સાયબર ક્રાઈમના વધતા આંકડા ચિંતાજનક છે.
- વૈશ્વિક સ્તરે: AI આધારિત સાયબર હુમલાઓ અને છેતરપિંડીના કેસોમાં 84 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.
- ભારતમાં: ચાલુ વર્ષે કરોડો ઓનલાઈન સાયબર ફરિયાદો નોંધાઈ છે, જેમાં મોટી સંખ્યામાં ફાયનાન્સિયલ ફ્રોડના કેસ સામેલ છે.
- ગુજરાતમાં: છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઓનલાઈન ફ્રોડના કેસોમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે અને દરરોજ મોટી સંખ્યામાં ફરિયાદો પોલીસ સુધી પહોંચી રહી છે.
ડીપફેક અને વોઈસ ક્લોનિંગથી કેવી રીતે થાય છે છેતરપિંડી?
સાયબર ગુનેગારો હવે લોકોની અંગત માહિતી અને સોશિયલ મીડિયા ડેટાનો ઉપયોગ કરીને નવી રીતો અપનાવી રહ્યા છે.
ચહેરા અને અવાજની નકલ:
સોશિયલ મીડિયા પરથી ફોટા, વીડિયો અને ફોન કોલમાંથી અવાજ મેળવી AI દ્વારા વ્યક્તિના ચહેરા અને અવાજની નકલ તૈયાર કરવામાં આવે છે.
ડીપફેક વીડિયો બનાવવામાં આવે છે:
AI ટૂલ્સની મદદથી એવી નકલી વીડિયો ક્લિપ તૈયાર કરવામાં આવે છે જેમાં વ્યક્તિના ચહેરાના હાવભાવ, આંખોની હિલચાલ અને અવાજ પણ અસલી જેવા દેખાય છે.
KYC પ્રક્રિયાનો દુરુપયોગ:
આવા ડીપફેક વીડિયો અને ચોરાયેલા ડેટાનો ઉપયોગ કરીને કેટલાક ઠગો નાણાકીય સંસ્થાઓની KYC પ્રક્રિયાને બાયપાસ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. જેના કારણે ખોટા ખાતા ખોલવા, લોન મેળવવા અથવા અન્ય આર્થિક ગુનાઓ થઈ શકે છે.
અમદાવાદમાં પણ સામે આવ્યો હતો ચોંકાવનારો કેસ
અમદાવાદના થલતેજ વિસ્તારમાં એક વ્યક્તિના ઓળખ સંબંધિત ડેટાનો દુરુપયોગ કરીને OTP વગર મોબાઈલ નંબર બદલવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ ડિજિટલ લોકરનો દુરુપયોગ કરી નવા બેંક ખાતા ખોલવા અને ઓનલાઈન લોન મેળવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ કેસમાં અમદાવાદ સાયબર ક્રાઈમ સેલે તપાસ હાથ ધરી અમદાવાદ, આણંદ, વડોદરા અને ભરૂચમાંથી કેટલાક આરોપીઓની ધરપકડ કરી હતી. તપાસમાં બહાર આવ્યું હતું કે આ નેટવર્ક અન્ય રાજ્યોના માસ્ટરમાઈન્ડ સાથે જોડાયેલું હતું.
સાયબર ફ્રોડથી બચવા શું કરવું?
સાયબર સુરક્ષા માટે નાગરિકોએ કેટલીક બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
- પોતાના ફોટા અને બાયોમેટ્રિક માહિતી ઓનલાઈન શેર કરતી વખતે સાવચેતી રાખો.
- બેંક અને ઈ-મેલ નોટિફિકેશન પર નિયમિત નજર રાખો.
- મોબાઈલનું નેટવર્ક અથવા SIM અચાનક બંધ થાય તો તરત ટેલિકોમ કંપનીનો સંપર્ક કરો.
- કોઈ શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન જણાય તો તરત સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન અથવા પોલીસને જાણ કરો.
- સોશિયલ મીડિયા પર અંગત માહિતી, પરિવારના ફોટા અને વ્યક્તિગત વિગતો શેર કરતા પહેલા સાવચેત રહો.
AI ટેક્નોલોજી જેટલી આગળ વધી રહી છે, તેટલી જ સાયબર ઠગોની રીતો પણ બદલાઈ રહી છે. તેથી ડિજિટલ સુરક્ષા માટે સાવચેતી અને જાગૃતિ જ સૌથી મોટું હથિયાર છે.




Leave a Comment