E20 fuel controversy : E-20 પેટ્રોલ વિવાદમાં નવો વળાંક: ભેળસેળયુક્ત ઇંધણ કે ભેળસેળયુક્ત… વાસ્તવિક સમસ્યા શું છે?

રાયપુર જિલ્લા ગ્રાહક આયોગના તાજેતરના નિર્ણયથી E-20 (20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ) પર ચાલી રહેલા વિવાદને એક નવું પરિમાણ મળ્યું છે. કમિશને મારુતિ સુઝુકી સામે ફરિયાદીને E-20 નું પાલન ન કરતી કાર પૂરી પાડવા બદલ ચુકાદો આપ્યો, ગ્રાહકને વળતર આપવાનો આદેશ આપ્યો.

આ પહેલી વાર છે જ્યારે કોર્ટે એવું ઠરાવ્યું છે કે ઓટો કંપનીઓ ગ્રાહકોને E-20 સંચાલિત વાહનો વિશે સંપૂર્ણ માહિતી પૂરી પાડી રહી નથી. મારુતિ સુઝુકીએ જણાવ્યું છે કે મુદ્દો ઇંધણમાં ભેળસેળનો છે. કાર ઉત્પાદકોએ સ્વીકાર્યું કે છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં સર્વિસ સેન્ટર પર ભેળસેળયુક્ત ઇંધણ અંગેની ફરિયાદો વધી છે.

જોકે કંપનીઓ ખુલ્લેઆમ કંઈ કહી રહી નથી, પરંતુ તેમનું કહેવું છે કે E20 પેટ્રોલને કારણે માઇલેજમાં થોડો ઘટાડો થઈ શકે છે, પરંતુ E10 પર ચાલતા વાહનોમાં પણ એન્જિન અંગે કોઈ ફરિયાદ નથી.

Also Read

Plastic Currency : ભારતમાં આવશે પ્લાસ્ટિકની ચલણી નોટો? RBIની તૈયારીઓ પૂર્ણ, જાણો ક્યારથી થશે શરૂઆત

નબળી ઇંધણ ગુણવત્તા ભાગોને અસર કરે છે
એક અગ્રણી કંપનીના અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, “અમને જાણવા મળ્યું છે કે ઘણા વાહનોમાં સલ્ફર અને ક્લોરિનનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જેના કારણે એન્જિન, ઇંધણ લાઇન અને રબરના ઘટકોને નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

Also Read

Manjot Kalra Arrested : ક્રિકેટ જગતમાં ખળભળાટ! ભારતનો પૂર્વ અંડર-19 વર્લ્ડ કપ હીરો શ્રીલંકામાં ગિરફ્તાર, મેચ ફિક્સિંગ કેસમાં ઝડપાયો

આ નબળી ઇંધણ ગુણવત્તાને કારણે હોઈ શકે છે.” ઓટોમોબાઈલ કંપનીના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે E-20 માં જોવા મળતું ઇથેનોલ રબરના ભાગોને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે, જેનો ઉલ્લેખ સરકારે પણ કર્યો છે, પરંતુ ભેળસેળ તેને વધુ વધારે છે. અધિકારીઓ કહે છે કે ભારતમાં આશરે 300 મિલિયન ટુ-વ્હીલર અને 70-80 મિલિયન કાર છે.

આમાંથી, 70 મિલિયન BS-6 સુસંગત વાહનો છે (2023 થી ઉત્પાદિત) જે E-20 ઇંધણ માટે વધુ યોગ્ય છે. આનો અર્થ એ થયો કે લગભગ 78 ટકા વાહનો E-20 માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા ન હતા.

નિયમનકારી મંજૂરી પછી બળતણ ધોરણો બદલાય
જોકે, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે તાજેતરમાં એ દલીલને ફગાવી દીધી હતી કે E-10 માટે ઉત્પાદિત વાહનોમાં E-20 નો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી. મંત્રાલયે કહ્યું હતું કે, “લોકોમાં એક ચિંતા વાહનો માટે E-10 અનુરૂપ માર્ગદર્શિકાઓની ઉપલબ્ધતા છે. લોકોએ સમજવું જોઈએ કે વાહન માર્ગદર્શિકા વાહનને પ્રમાણિત કરતી વખતે બળતણ ધોરણોને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

આનો અર્થ એ નથી કે જો વ્યાપક વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણ, એન્જિનિયરિંગ માન્યતા અને નિયમનકારી મંજૂરી પછી બળતણ ધોરણો બદલાય છે, તો વાહન અચાનક અસુરક્ષિત બની જાય છે.” મંત્રાલયે કહ્યું હતું કે, ‘E-10 થી E-20 માં સંક્રમણ અનુમાન પર આધારિત નહોતું પરંતુ વર્ષોના પરીક્ષણ, 2021 થી વાહન ઉત્પાદકો સાથે પરામર્શ અને ક્ષેત્રીય અનુભવ પર આધારિત હતું.’

મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, વાહન ઉત્પાદક કંપનીઓ પણ E-20 સાથે સંપૂર્ણપણે સંમત હતી, તેથી તમામ વાહનોને વોરંટી મળી રહી છે.

કારના ભાગો મફતમાં બદલવામાં આવશે
જોકે, કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ તાજેતરમાં એક મુલાકાતમાં સ્વીકાર્યું છે કે E-20 બળતણ વાહનોના રબરના ભાગોને નુકસાન પહોંચાડે છે. નીતિન ગડકરીએ કહ્યું છે કે જૂની કારના ભાગો (E-20 અથવા નીચલા મિશ્રણ માટે ઉત્પાદિત) જે E-20 થી પ્રભાવિત છે તેને સર્વિસિંગ દરમિયાન મફતમાં બદલવામાં આવશે.

ગડકરીએ દાવો કર્યો હતો કે વાહન ઉત્પાદકોને ગ્રાહકને કોઈ વધારાના ખર્ચ વિના આ ભાગો બદલવાની સૂચના આપવામાં આવી હતી. જોકે, ઓછામાં ઓછી બે મોટી ઓટો કંપનીઓએ દૈનિક જાગરણને જણાવ્યું હતું કે તેમને આવી સૂચનાઓ મળી નથી. ભારતમાં (નવેમ્બર 2025 ના અંત સુધીમાં) અંદાજે 100,266 પેટ્રોલ પંપ છે. લગભગ બધા પેટ્રોલ પંપ હાલમાં E-20 ઓફર કરે છે.

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે એપ્રિલ 2026 થી E-20 દેશભરમાં માનક બનશે. વધુમાં, હવે શુદ્ધ પેટ્રોલ (E-0) અથવા E-10 અલગથી પૂરું પાડવાનું શક્ય બનશે નહીં. દરમિયાન, કેન્દ્ર સરકારે આ વર્ષના અંત સુધીમાં દેશભરમાં 500 E-85 પેટ્રોલ પંપ સ્થાપિત કરવાની યોજના જાહેર કરી છે. E-85 પેટ્રોલ પણ E20 કરતા થોડું સસ્તું છે.

જોકે, દેશમાં ફક્ત મારુતિ સુઝુકીએ જ E85 સંચાલિત વાહન લોન્ચ કર્યું છે. ટૂંક સમયમાં વધુ કંપનીઓ તેમના મોડેલો લોન્ચ કરે તેવી અપેક્ષા છે. વધુ મોંઘા પ્રીમિયમ પેટ્રોલનું વેચાણ બધા સ્ટેશનો પર ચાલુ રહેશે.